UNESCO yêu cầu Nhật Bản minh bạch lịch sử tại các di sản thế giới

Tại phiên họp lần thứ 48 đang diễn ra tại Busan, Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO đã một lần nữa thúc giục Nhật Bản cải thiện các nội dung trưng bày tại Mỏ vàng đảo Sado, nhằm phản ánh một cách đầy đủ và minh bạch toàn bộ lịch sử của địa điểm này. Yêu cầu tương tự cũng được đưa ra đối với Mỏ than Hashima, một phần của Quần thể các địa điểm cách mạng công nghiệp Meiji của Nhật Bản, nơi mà lịch sử lao động cưỡng bức trong thời chiến vẫn còn gây tranh cãi.

Bối cảnh tranh cãi lịch sử tại Di sản UNESCO

Mỏ vàng đảo Sado và Mỏ than Hashima đều là những biểu tượng quan trọng của quá khứ công nghiệp Nhật Bản. Mỏ Sado là minh chứng cho các phương pháp khai thác phi cơ giới hóa dưới thời Mạc phủ Tokugawa, trong khi các địa điểm công nghiệp Meiji, bao gồm Hashima, lại làm nổi bật quá trình chuyển giao công nghệ phương Tây từ những năm 1850 đến 1910. Tuy nhiên, điểm chung gây tranh cãi là cả hai địa điểm này đều tiếp tục hoạt động cho đến giữa thế kỷ 20, và trong giai đoạn này, chúng đã sử dụng lao động cưỡng bức từ người Triều Tiên và các dân tộc châu Á khác trong thời chiến. Khi đề cử các địa điểm này vào danh sách Di sản Thế giới, chính phủ Nhật Bản đã cam kết sẽ phát triển các chiến lược diễn giải và trình bày để giải quyết toàn diện lịch sử của chúng. Tuy nhiên, Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO nhận định rằng Nhật Bản đã không thực hiện đúng cam kết này, và một lần nữa kêu gọi sự minh bạch lịch sử rộng rãi hơn, đặc biệt là đối với các nạn nhân của lao động cưỡng bức.

Lời kêu gọi minh bạch và cam kết chưa được thực hiện

Tranh cãi dai dẳng này không chỉ dừng lại ở việc thiếu sót trong trưng bày, mà còn phản ánh cách tiếp cận né tránh của Nhật Bản đối với quá khứ đế quốc của mình. UNESCO đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc công nhận và phản ánh đầy đủ những khía cạnh nhạy cảm trong lịch sử các di sản này. Việc không thực hiện cam kết đã làm dấy lên những lo ngại về tính toàn vẹn của các Di sản Thế giới và khả năng chúng truyền tải một cách khách quan những bài học lịch sử cho thế hệ tương lai. Đối với cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các quốc gia từng là nạn nhân của chiến tranh, việc Nhật Bản tuân thủ các cam kết này là một bước quan trọng trong quá trình hòa giải và xây dựng lòng tin khu vực.

Góc nhìn từ một học giả quốc tế: Jon C. Covell

Trong bối cảnh những tranh cãi về lịch sử vẫn tiếp diễn, câu chuyện về Tiến sĩ Jon Carter Covell (1910-1996), một nhà sử học nghệ thuật người Mỹ, gợi nhớ về nỗ lực đơn độc của bà trong việc “làm sáng tỏ lịch sử ẩn giấu” của Nhật Bản. Tiến sĩ Covell đến Seoul vào mùa thu năm 1978 với tư cách là học giả cao cấp Fulbright, và bà được biết đến là một trong những người phương Tây đầu tiên lấy bằng tiến sĩ về lịch sử nghệ thuật phương Đông. Mặc dù chuyên sâu về nghệ thuật Nhật Bản, bà đã tự gọi mình là “người mới theo đuổi sự nghiệp lịch sử nghệ thuật Triều Tiên” và bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến các bức tranh Phật giáo thời Goryeo. Quan điểm của bà về việc khám phá những khía cạnh chưa được biết đến hoặc bị bỏ quên trong lịch sử một quốc gia, dù là về nghệ thuật hay các sự kiện xã hội, có một sự tương đồng nhất định với lời kêu gọi của UNESCO về sự minh bạch lịch sử tại các di sản công nghiệp của Nhật Bản.